ព្រះពុទ្ធសាសនា — ស្ពានតភ្ជាប់រវាងមនុស្សជំនាន់មុន និងជំនាន់ក្រោយ
ព្រះធម៌សម្រាប់ការរស់នៅ
ព្រះពុទ្ធសាសនានៅទីក្រុងមែលប៊ន ត្រូវបានគោរព និងប្រតិបត្តិដោយសហគមន៍ជាច្រើន រួមទាំងប្រជាជនខ្មែរអូស្ត្រាលីជាច្រើនជំនាន់ ដែលបន្តរក្សាប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនាដែលបាននាំមកពីប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះពុទ្ធសាសនាមានប្រវត្តិយូរលង់ និងមានការបង្រៀនដ៏ទូលំទូលាយ ដូច្នេះទំព័រតែមួយមិនអាចពន្យល់នូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះពុទ្ធបានបង្រៀននោះទេ។
គោលបំណងរបស់យើងនៅទីនេះ គឺសាមញ្ញ
យើងសង្ឃឹមថា គេហទំព័រនេះនឹងអាចក្លាយជា ស្ពានតភ្ជាប់រវាងមនុស្សជំនាន់មុន និងមនុស្សជំនាន់ក្រោយ ដោយនាំយកប្រាជ្ញា បទពិសោធន៍ និងតម្លៃល្អៗដែលចាស់ទុំបានរក្សាទុក មកចែករំលែកជាមួយកូនចៅជំនាន់ថ្មី ដែលកំពុងរស់នៅក្នុងពិភពលោកមួយដ៏ខុសប្លែកពីអតីតកាល។
សម្រាប់គ្រួសារខ្មែរជាច្រើន ព្រះពុទ្ធសាសនាមិនមែនគ្រាន់តែជាសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ។ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅក្នុងរបៀបរស់នៅ ប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ ការគោរពចាស់ទុំ ការអាណិតអាសូរចំពោះអ្នកដទៃ និងរបៀបដែលយើងប្រឈមមុខទាំងពេលមានសេចក្តីសុខ និងពេលជួបទុក្ខលំបាក។
អ្នកខ្លះមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំលើកម្ម ការចាប់កំណើតជាថ្មី និងជីវិតក្រោយសេចក្តីស្លាប់។ អ្នកខ្លះទៀតប្រហែលជាមិនប្រាកដចិត្ត។ រីឯមនុស្សជំនាន់ថ្មីមួយចំនួន ក៏អាចមានសំណួរអំពីសាសនា និងជំនឿទាំងនេះផងដែរ។
សំណួរទាំងនោះគឺអាចសួរបាន។
ការរៀនព្រះធម៌របស់ព្រះពុទ្ធ មិនចាំបាច់ចាប់ផ្តើមពីការជឿលើអ្វីៗទាំងអស់នោះទេ។ យើងអាចចាប់ផ្តើមពីអ្វីដែលសាមញ្ញជាងនេះ៖
ចេះស្រឡាញ់ និងប្រព្រឹត្តល្អចំពោះអ្នកដទៃ
មានក្តីមេត្តាករុណា
គោរពតម្លៃនៃជីវិត
កុំមានចេតនាបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ
មានសតិចំពោះគំនិត ពាក្យសម្ដី និងទង្វើរបស់ខ្លួន
ហើយអ្វីដែលសំខាន់បំផុតនោះ គឺរៀនស្វែងយល់អំពីខ្លួនឯង។
«តើការដើរតាមមាគ៌ាព្រះពុទ្ធសាសនា ផ្តល់ប្រយោជន៍អ្វីខ្លះ?»
នេះជាសំណួរមួយដែលយុវជនខ្មែរអូស្ត្រាលីជំនាន់ក្រោយខ្លះតែងតែសួរ។
វាជាសំណួរដែលគួរឱ្យយើងពិចារណា។
ការជ្រើសរើសដើរតាមការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធ គឺជាជម្រើសផ្ទាល់ខ្លួន។ យើងមិនគួរទទួលយកព្រះពុទ្ធសាសនា គ្រាន់តែដោយសារឪពុកម្តាយ ឬជីដូនជីតារបស់យើងប្រាប់ឱ្យយើងជឿនោះទេ។ ជំនឿមិនអាចបង្ខំបានឡើយ។
ប៉ុន្តែសូម្បីតែសម្រាប់អ្នកដែលមិនទាន់ប្រាកដចិត្តអំពីសាសនា ការបង្រៀនជាច្រើនរបស់ព្រះពុទ្ធនៅតែមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅសម្រាប់ជីវិតសម័យបច្ចុប្បន្ន។
សូមគិតអំពីសំណួរសាមញ្ញ៖
តើខ្ញុំចង់ក្លាយជាមនុស្សបែបណា?
ជាមនុស្សដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយកំហឹង ការច្រណែន លោភលន់ និងគំនុំ?
ឬជាមនុស្សដែលបណ្តុះក្តីមេត្តា ការអត់ធ្មត់ ចិត្តសប្បុរស ការយល់ចិត្ត និងសេចក្តីស្ងប់ក្នុងចិត្ត?
អត្ថប្រយោជន៍នៃការប្រតិបត្តិព្រះធម៌ មិនមែនតែងតែជាអ្វីដែលយើងអាចមើលឃើញ ឬវាស់វែងបានភ្លាមៗនោះទេ។ វាអាចលេចឡើងបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈរបៀបដែលយើងគិត របៀបដែលយើងនិយាយ ការសម្រេចចិត្តរបស់យើង និងរបៀបដែលយើងប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកដទៃ។
នៅពេលយើងយល់ថា ទង្វើរបស់យើងមានផលវិបាក យើងក៏ចាប់ផ្តើមគិតពិចារណាឱ្យបានច្រើនជាងមុនអំពីរបៀបដែលយើងរស់នៅ។
នៅពេលយើងប្រតិបត្តិក្តីមេត្តា ការយកចិត្តទុកដាក់របស់យើងក៏ចាប់ផ្តើមលាតសន្ធឹងហួសពីខ្លួនយើង និងក្រុមគ្រួសាររបស់យើង។
យើងរៀនយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអ្នកជិតខាង សហគមន៍របស់យើង និងសូម្បីតែមនុស្សដែលយើងមិនធ្លាប់បានជួប។
ព្រះពុទ្ធសាសនានៅទីក្រុងមែលប៊ន និងជីវិតរបស់ប្រជាជនខ្មែរ
អស់ជាច្រើនជំនាន់មកហើយ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើសង្គមខ្មែរ។ សព្វថ្ងៃនេះ ព្រះពុទ្ធសាសនានៅទីក្រុងមែលប៊ន នៅតែបន្តរក្សាប្រពៃណីជាច្រើនក្នុងសហគមន៍ខ្មែរអូស្ត្រាលី។
កុមារខ្មែរម្នាក់ដែលធំធាត់ក្នុងគ្រួសារពុទ្ធសាសនា អាចស្គាល់ការបង្រៀន និងការប្រតិបត្តិតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា តាំងពីមុនពេលពួកគេយល់ច្បាស់ពីពាក្យថា «ព្រះពុទ្ធសាសនា» ទៅទៀត។
យើងឃើញឪពុកម្តាយ និងជីដូនជីតារបស់យើងប្រគេនចង្ហាន់ដល់ព្រះសង្ឃ។
យើងទៅវត្តជាមួយពួកគាត់។
យើងចូលរួមអបអរបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បុណ្យវិសាខបូជា និងបុណ្យកឋិនទាន។
យើងរៀនគោរពចាស់ទុំ រំលឹកដល់បុព្វការីជន ប្រព្រឹត្តសេចក្តីសប្បុរស និងជួយអ្នកដែលកំពុងជួបការលំបាក។
ប្រពៃណីទាំងនេះបានបង្រៀនយើងអំពីគុណតម្លៃនៃជីវិត។
ដោយហេតុនេះ ព្រះពុទ្ធសាសនាអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរបៀបដែលយើងមើលឃើញ និងយល់ពីពិភពលោក ទោះបីជាយើងមិនបានគិតថាខ្លួនឯងជាអ្នកកាន់សាសនាយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនក៏ដោយ។
សម្រាប់ខ្មែរអូស្ត្រាលីដែលកើត និងធំធាត់ឆ្ងាយពីប្រទេសកម្ពុជា ការយល់អំពីប្រពៃណីទាំងនេះ ក៏អាចជួយឱ្យយើងយល់ថា យើងមានដើមកំណើតមកពីណា និងហេតុអ្វីបានជាឪពុកម្តាយ និងជីដូនជីតារបស់យើងរស់នៅតាមរបៀបដែលពួកគាត់បានរស់នៅ។
ស្វែងរកកម្លាំងក្នុងគ្រាដ៏លំបាកបំផុតរបស់យើង
សារៈសំខាន់នៃព្រះពុទ្ធសាសនាចំពោះប្រជាជនខ្មែរ កាន់តែច្បាស់នៅពេលយើងរំលឹកដល់ប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីៗរបស់យើង។
ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ប្រទេសកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ទុក្ខវេទនាដែលពិបាកនឹងពណ៌នា។ គ្រួសារត្រូវបានបំបែក។ ជីវិតជាច្រើនត្រូវបានបាត់បង់។ ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនាត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយព្រះសង្ឃក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផងដែរ។
អ្នកដែលរស់រានមានជីវិត បាននាំយកអនុស្សាវរីយ៍នៃទុក្ខលំបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទាំងនោះមកជាមួយ។
ក្រោយមក មនុស្សជាច្រើនបានទៅដល់ប្រទេសផ្សេងៗ ដូចជាប្រទេសអូស្ត្រាលី ក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួន។ អ្នកខ្លះមកដល់ដោយស្ទើរតែគ្មានអ្វីជាប់ខ្លួន ហើយត្រូវចាប់ផ្តើមកសាងជីវិតឡើងវិញ ក្នុងបរិយាកាស ភាសា និងសង្គមដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់។
សម្រាប់មនុស្សជាច្រើននៃជំនាន់នោះ សេវាផ្លូវចិត្ត និងការប្រឹក្សាតាមបែបទំនើបនៅតែមិនសូវស្គាល់ ពិបាករក ឬមិនសូវសមស្របនឹងវប្បធម៌របស់ពួកគាត់។
ដូច្នេះ តើពួកគាត់ស្វែងរកកម្លាំងចិត្តមកពីណា?
សម្រាប់ពួកគាត់ ប្រភពនៃកម្លាំងចិត្តគឺ ព្រះពុទ្ធសាសនា។
ពួកគាត់បួងសួង និងសូត្រធម៌។
ពួកគាត់ទៅវត្ត។
ពួកគាត់ពិភាក្សា និងសុំដំបូន្មានពីព្រះសង្ឃ។
ពួកគាត់ធ្វើទាន ប្រគេនទេយ្យទាន និងធ្វើបុណ្យកុសល។
ពួកគាត់ជួបជុំជាមួយគ្រួសារខ្មែរដទៃទៀត។
ពួកគាត់ស្តាប់ព្រះធម៌អំពីទុក្ខ អនិច្ចភាព ក្តីមេត្តាករុណា និងការលះបង់ការជាប់ជំពាក់។
ព្រះពុទ្ធសាសនាមិនអាចលុបបំបាត់អ្វីដែលបានកើតឡើងរួចហើយបានទេ។ ប៉ុន្តែជំនឿ ការប្រតិបត្តិផ្លូវចិត្ត និងសហគមន៍ អាចផ្តល់នូវការលួងលោម អត្ថន័យ និងកន្លែងដែលមនុស្សមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមានទីពឹង និងជាផ្នែកមួយនៃសហគមន៍ ខណៈពួកគាត់កំពុងកសាងជីវិតឡើងវិញ។
នេះជាមូលហេតុមួយដែលវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា បានក្លាយជាកន្លែងដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍ខ្មែរនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី។ វាមិនមែនគ្រាន់តែជាកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជាប៉ុណ្ណោះទេ។
វាបានក្លាយជាកន្លែងសម្រាប់ការលួងលោមផ្លូវចិត្ត វប្បធម៌ ការចងចាំ និងសហគមន៍។
ការយល់អំពីទុក្ខ
ជាង ២,៥០០ ឆ្នាំមុន ព្រះពុទ្ធបានលើកឡើងនូវសេចក្តីពិតដ៏សាមញ្ញ ប៉ុន្តែជ្រាលជ្រៅមួយ ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃការបង្រៀនរបស់ព្រះអង្គ៖
ទុក្ខមានពិត
យើងជួបការបាត់បង់
យើងឈឺថ្កាត់
មនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់ ទីបំផុតក៏ត្រូវឃ្លាតឆ្ងាយពីយើង
អ្វីៗតែងតែផ្លាស់ប្តូរ ទោះបីជាយើងចង់ឱ្យវានៅដដែលយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ
ពេលខ្លះយើងមិនទទួលបានអ្វីដែលយើងចង់បាន — ហើយពេលខ្លះ សូម្បីតែពេលយើងទទួលបានអ្វីដែលយើងចង់បានហើយ ក៏យើងនៅតែរកឃើញថា វាមិនបានធ្វើឱ្យយើងមានសុភមង្គលដូចដែលយើងរំពឹងទុកឡើយ។
អរិយសច្ច ៤ (Four Noble Truths) អញ្ជើញឱ្យយើងពិនិត្យមើលទុក្ខឱ្យបានជ្រាលជ្រៅ៖ ស្គាល់ទុក្ខ យល់ពីមូលហេតុនៃទុក្ខ យល់ថាការរួចផុតពីទុក្ខអាចកើតមានបាន និងដើរតាមមាគ៌ាដែលនាំទៅរកការរួចផុតពីទុក្ខ។
បន្ទាប់មក អរិយមគ្គមានអង្គ ៨ (Noble Eightfold Path) ផ្តល់ជាមាគ៌ាណែនាំសម្រាប់របៀបរស់នៅរបស់យើង — តាមរយៈការយល់ឃើញត្រឹមត្រូវ ការតាំងចិត្តត្រឹមត្រូវ វាចាត្រឹមត្រូវ ការប្រព្រឹត្តត្រឹមត្រូវ ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ ការព្យាយាមត្រឹមត្រូវ សតិត្រឹមត្រូវ និងសមាធិត្រឹមត្រូវ។
ការបង្រៀនទាំងនេះមានអាយុកាលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ប៉ុន្តែបញ្ហារបស់មនុស្សមិនដូរ តែនៅដដែល។
កំហឹងនៅតែជាកំហឹង
ការភ័យខ្លាចនៅតែជាការភ័យខ្លាច
លោភលន់នៅតែជាលោភលន់
ការបាត់បង់នៅតែធ្វើឱ្យយើងឈឺចាប់
ហើយក្តីមេត្តាករុណានៅតែមានសារៈសំខាន់
សំណួរសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ
អ្នកមិនចាំបាច់ទទួលយកព្រះពុទ្ធសាសនា គ្រាន់តែដោយសារឪពុកម្តាយរបស់អ្នកជាពុទ្ធសាសនិកនោះទេ។
អ្នកក៏មិនចាំបាច់ឈប់សួរសំណួរដែរ។
តាមពិត ការសួរសំណួរអាចជាការចាប់ផ្តើមនៃការយល់ដឹង។
សួរថា ការបង្រៀនទាំងនេះមានន័យដូចម្តេច។
ស្វែងយល់អំពីវា។
ស្វែងយល់ថា ហេតុអ្វីបានជាជីដូនជីតារបស់អ្នកទៅវត្ត។
សួរថា ហេតុអ្វីបានជាឪពុកម្តាយរបស់អ្នកប្រគេនចង្ហាន់ និងទេយ្យទានដល់ព្រះសង្ឃ។
ស្វែងយល់ថា ហេតុអ្វីបានជាយើងរំលឹកដល់បុព្វការីជនក្នុងពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ។
ស្វែងយល់ថា កម្ម ពិតជាមានន័យដូចម្តេច។
ស្វែងយល់ថា ហេតុអ្វីបានជាការធ្វើសមាធិត្រូវបានប្រតិបត្តិអស់រយៈពេលរាប់សតវត្សមកហើយ។
ស្វែងយល់ពីអ្វីដែលព្រះពុទ្ធមានព្រះបន្ទូលអំពីការជាប់ជំពាក់ ទុក្ខ ក្តីមេត្តាករុណា និងធម្មជាតិនៃចិត្ត។
បន្ទាប់មក សូមអ្នកសម្រេចដោយខ្លួនឯងថា ការបង្រៀនទាំងនេះមានតម្លៃយ៉ាងណា នៅក្នុងជីវិតរបស់អ្នកផ្ទាល់។
ប្រហែលជាស្ពានភ្ជាប់រវាងមនុស្សជំនាន់ផ្សេងៗ មិនតម្រូវឱ្យយុវជនជំនាន់ក្រោយជឿអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង ដូចដែលជីដូនជីតារបស់ពួកគេបានជឿនោះទេ។
ប្រហែលជាវាចាប់ផ្តើមដោយសាមញ្ញ គឺពីការរៀនយល់គ្នាទៅវិញទៅមក។
មាគ៌ាចាប់ផ្តើមពីរបៀបដែលយើងរស់នៅ
មិនថាយើងគិតយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពីការចាប់ជាតិ និងជាតិក្រោយ ឬគ្រាន់តែគិតអំពីជីវិតដែលយើងកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃនេះក៏ដោយ ការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធធ្វើឱ្យយើងពិនិត្យមើលទង្វើរបស់ខ្លួន។
តើយើងកំពុងបង្កទុក្ខដល់អ្នកដទៃ ឬកំពុងជួយកាត់បន្ថយទុក្ខ?
តើយើងត្រូវបានជំរុញដោយការស្អប់ ឬដោយការយល់ចិត្ត?
តើយើងយកលើសពីអ្វីដែលយើងត្រូវការ ឬយើងចេះចែករំលែក?
នៅពេលនរណាម្នាក់កំពុងរងទុក្ខ តើយើងបែរមុខចេញ ឬយើងបង្ហាញក្តីមេត្តាករុណា?
នៅពេលកំហឹងកើតឡើង តើយើងប្រញាប់ធ្វើតាមកំហឹងភ្លាមៗ ឬយើងអាចយល់ពីវា មុនពេលវាគ្រប់គ្រងយើង?
ព្រះពុទ្ធសាសនាមិនមែនជាអ្វីដែលយើងប្រតិបត្តិតែនៅក្នុងវត្តប៉ុណ្ណោះទេ។
យើងប្រតិបត្តិវានៅក្នុងផ្ទះរបស់យើង។
តាមរយៈរបៀបដែលយើងនិយាយជាមួយឪពុកម្តាយ។
តាមរយៈរបៀបដែលយើងចិញ្ចឹមបីបាច់កូនៗរបស់យើង។
តាមរយៈរបៀបដែលយើងប្រព្រឹត្តចំពោះអ្នកជិតខាង។
តាមរយៈរបៀបដែលយើងប្រព្រឹត្តចំពោះមនុស្សដែលយើងមិនស្គាល់។
ហើយតាមរយៈជម្រើសដែលយើងធ្វើ នៅពេលគ្មាននរណាម្នាក់កំពុងមើលយើង។
ទីបំផុត មាគ៌ាព្រះពុទ្ធសាសនា មិនមែនគ្រាន់តែស្តីអំពីអ្វីដែលយើងជឿប៉ុណ្ណោះទេ។ វាស្តីអំពីរបៀបដែលយើងរស់នៅ។
នៅវត្តពុទ្ធរង្សី យើងសង្ឃឹមថានឹងរក្សាការបង្រៀនទាំងនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាអ្វីដែលយើងបានទទួលមរតកពីអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាប្រាជ្ញាដែលមនុស្សជំនាន់ថ្មីនីមួយៗ អាចស្វែងយល់ សួរសំណួរ យល់ដឹង និងបន្តថែរក្សាទៅមុខតាមរបៀបរបស់ខ្លួន។
សូមឱ្យគេហទំព័រនេះជួយកសាងស្ពាន — ស្ពានរវាងក្មេងនិងចាស់ រវាងកម្ពុជានិងអូស្ត្រាលី និងរវាងប្រាជ្ញាពីអតីតកាល ជាមួយនឹងជីវិតដែលយើងកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃនេះ។